(2) මෘදුකාංග නිදහස යනු කුමක් ද?

මෘදුකාංග නිදහසේ පැති හතරක් තියෙනවා:

  • මෘදුකාංගයක් ඕනෑ ම කාර්යයක් සඳහා භාවිතයට ගැනීම සඳහා තිබෙන අසීමිත නිදහස.
  • එම මෘදුකාංගය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය අධ්‍යයනය කිරීමටත් එය වෙනස් කිරීමටත් තිබෙන නිදහස
  • එම මෘදුකාංගය පිටපත් කොට බෙදාහැරීමේ නිදහස
  • එම මෘදුකාංගයේ වෙනස් කරනු ලැබූ පිටපත් බෙදාහැරීමේ නිදහස

මෘදුකාංගයක් භාවිත කරන කෙනෙක් මේ පැති හතර ම එක වර අනිවාර්යයෙන් ම භුක්ති විඳිය යුතු බවක් එයින් අදහස් වෙන්නේ නෑ. ඒත් යම් මෘදුකාංගයක් නිදහස් මෘදුකාංගයක් වෙන්න නම් නිදහසට අයත් මේ පැති හතර ම ඒ සමග පරිශීලකයාට ලැබිය යුතු යි. එසේ වූ විට අවශ්‍යතාව පැන නැඟුන වහා විශේශ අවසර ගැනීමකින්, බලපත්‍රයක් ලබාගැනීමකින්, ගිවිසුමකට එකඟ වීමෙන් තොර ව එම නිදහස භුක්ති විඳීමේ හැකියාව තියෙනවා.

නිදහස් මෘදුකාංගයක් නිපදවා පරිශීලකයන් වෙත නිකුත් කිරීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ එය ස්ථාපනය කිරීමට ක්‍රමයක් (එනම් ස්ථාපකයක් – ඉන්ස්ටෝලරයක් හා බයිනරියක්) පමනක් සහිත ව නිකුත් කිරීම නෙමෙයි. එහි මූල කේතය හෙවත් සෝස් කෝඩ් එක (source code) ද ප්‍රසිද්ධියට පත් කල යුතු යි. ඉහත දැක්වෙන දෙවැනි නිදහස භුක්ති විඳින්න ලැබෙන්නේ එමගිනුයි. එයින් අදාල මෘදුකාංගය සාදා තිබෙන ආකාරයත් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයත් පිරිසිඳ දැගනැනීමේ ඉඩ සැමට විවර වෙනවා.

සමහර විට මෘදුකාංගය පාවිච්චි කරන හැමෝට ම එය සාදා තිබෙන ආකාරය පිරික්සා බැලීමේ දැනුම නැති වෙන්න පුලුවන්. ඒත් එය දන්නා අයකු ලවා කරවාගැනීමේ නිදහස තියෙනවා. ඉංග්‍රීසියෙන් Free Software යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ නිදහස් මෘදුකාංග යි. එයින් අදහස් වන්නේ ඒවා නොමිලේ ලැබෙන බව නොවෙයි. නොමිලේ ලැබුනු පමනින් මෘදුකාංගයක් නිදහස් වන්නේ නෑ. යමක් නිදහස් මෘදුකාංගයක් බව ප්‍රකාශ වෙනවා නම් එයින් අදහස් වන්නේ එම මෘදුකාංගය සම්බන්ධයෙන් ඉහත දැක්වූ මෘදුකාංග නිදහස (software freedom) තිබෙන බව යි.

වැඩිදුර කියැවීම සඳහා
* මෘදුකාංග නිදහස ගැන – What is software freedom?
* නිදහස් මෘදුකාංග යනු කුමක් ද? What is free software?

Advertisements